Türkiye'de hangi yükselen daha sık doğuyor?

Astrolojide en çok konuşulan şey yükselen burcun ne anlattığı. Kimse kimin daha sık doğduğunu sormuyor. Sorduk ve saydık: yükselen dağılımı düz değil, hiç olmamış.

Sayım

1950–2009 aralığından örneklenmiş 24.000 harita İstanbul koordinatıyla hesaplandı ve her haritanın yükseleni sayıldı. Aşağıdaki oranlar tahmin değil, bu örneklemdeki gerçek sayım.

Neden?

Bunun astrolojiyle ilgisi yok, coğrafyayla ilgisi var. Burçlar ufuktan eşit sürede doğmaz. Tutulum düzlemi ufka eğik durur ve bu eğim enleme göre değişir. Bazı burçlar ufku dik açıyla keser, çabuk geçer, bazıları yatay keser ve saatlerce yukarıda kalır. 41° kuzeyde — yani Türkiye'nin büyük kısmında — Aslan, Terazi, Akrep ve Başak yavaş doğan burçlar. Koç ve Balık hızlı doğar. Ufukta kısa kalır, dolayısıyla daha az insanın yükseleni olur.

Ekvatorda bu fark neredeyse kaybolur. Kuzeye çıktıkça açılır: Oslo'da fark burada gördüğünüzden kat kat büyüktür. Yani "yükselenim nadir" cümlesi enlem söylenmeden eksik kalır.

Kontrol: Güneş burcu

Bir sayımın doğru olup olmadığı kontrol gerektirir. Aynı 24.000 haritanın Güneş burcu dağılımına baktık: eğer yöntemde bir bozukluk olsaydı burada da çarpıklık görünürdü. Görünmüyor — Güneş %7,83 ile %8,70 arasında, yani beklenen %8,33'ün etrafında düz duruyor.

İki tablo yan yana konunca şu çıkıyor: Güneş'in hangi burçta olduğu takvime bağlı ve takvim düz. Yükselen ise gökyüzünün dönme geometrisine bağlı ve o düz değil.

Bu senin için ne demek?

Yükselenin Balık ya da Koç'sa, Türkiye'de yaklaşık yirmi kişiden birisin. Aslan, Terazi ya da Akrep'se dokuz kişiden biri. Bu bir üstünlük sıralaması değil — seyreklik bir özellik değil, bir saydır. Ama işe yarayabileceği bir yer var: bir yorumun "yükselen Balık kişiler genelde şöyledir" gibi bir genelleme yaptığını duyduğunda, o genellemenin arkasında kaç kişilik bir gözlem olduğunu sorabilirsin. Seyrek görülen bir yerleşim hakkında konuşanların eline daha az örnek geçer.

İkinci bir kullanımı da var. Doğum saatini bilmiyorsan ve birisi sana "şu yükselen olmalısın" diyorsa, olasılıklar eşit değil — tahmin yaparken bu tablo işine yarayabilir.

Yöntem